Przetacznik kłosowy ‘Nana Blau Teppich’ (Veronica spicata ‘Nana Blau Teppich’)

Przetacznik kłosowy ‘Nana Blau Teppich’ (Veronica spicata ‘Nana Blau Teppich’)

Przetacznik (Veronica L.) – gatunek rośliny, w najnowszym systemie APG zaliczany do rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do trędownikowatych (Scrophulariaceae). Przetacznik bluszczykowy (Veronica hederifolia L.)

Przetacznik (Veronica L.) – gatunek rośliny, w najnowszym systemie APG zaliczany do rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do trędownikowatych (Scrophulariaceae).
Przetacznik bluszczykowy (Veronica hederifolia L.)

Biologia i ekologia

Veronica – rodzaj liczący około 180-250 gatunków, występujących głównie w strefie klimatu umiarkowanego Eurazji. W Polsce 25 gatunków, z których 2 są pospolitymi roślinami na terenach leśnych.  Roślina częsta na glebach piaszczystych i kwaśnych, między innymi w borach mieszanych, kwaśnych dąbrowach i acydofilnych buczynach, ponadto na zrębach, przy drogach i na brzegach lasu

Pokrój

Rośliny zielne (jednoroczne i byliny) na ogół niskie i płożące, w podrodzaju Pseudolysimachium wznoszące się do 1,2 m wysokości. Do podrodzaju Pseudoveronica należą rośliny zdrewniałe mające zarówno postać drobnych, płożących krzewinek, jak i niewielkich drzew osiągających do 7 m wysokości. Pędy są nagie lub w różnym stopniu owłosione. U niektórych gatunków włoski wyrastają w charakterystycznych dwóch rzędach wzdłuż łodygi.

Liście

Zwykle naprzeciwległe i naprzemianległe, czasem górne skrętoległe. Blaszka zwykle ząbkowana, wcinana w różnym stopniu lub pierzasta, czasem liście całobrzegie (podrodzaj Pseudoveronica), w tym zredukowane do łusek, tak że w efekcie przypominają igły nagonasiennych.

Kwiaty

Pojedyncze w kątach liści lub zebrane w luźne albo ciasne grona, nierozgałęzione lub rozgałęziające się, boczne lub szczytowe. Kielich cztero- lub pięciodziałkowy, korona kwiatu lekko grzbiecista (dolny płatek zwykle mniejszy od innych), czterołatkowa, barwy białej, niebieskiej, różowej lub liliowej, u nasady zrośnięta w krótką rurkę. Pręciki dwa, wystające z rurki korony. Zalążnia górna, dwukomorowa, w każdej komorze z pojedynczym zalążkiem. Szyjka słupka pojedyncza, zwieńczona kulistawym znamieniem.

Owoce

Zwykle spłaszczone, zwykle dwunasienne torebki.

Znaczenie biblijne
Naukowa nazwa rodzajowa Veronica używana jest od XVI wieku i ma niejasne pochodzenie. Powstać miała w wyniku zniekształcenia niezidentyfikowanej rośliny opisanej przez Pliniusza Starszego.  Nazwa rodzaju pochodzi od znanej z Ewangelii św. Weroniki. W średniowieczu istniał pogląd, że w drobnych kwiatach przetaczników można dostrzec jej twarz. Wiejskie kobiety miały zbierać te rośliny w czerwcu i lipcu przed wschodem słońca i na przetakach je tłuc dla pozyskania nasion. Rzecz jest jednak o tyle prawdopodobna, że z innych źródeł wiadomo, iż roślina zwana była „manną” a nasiona zbierane były przetakami i uznawane za biblijną mannę w wielu miejscach Polski południowej.

Znaczenie użytkowe Gatunek w uprawach zbóż, ale też i innych, uznawany jest za chwast. Zaliczany bywa do najbardziej szkodliwych w młodych zasiewach ze względu na wczesny wzrost i szerokie rozkładanie się pędów na ziemi.
Współczesne źródła określają gatunek jako niejadalny.
Przetacznik bluszczykowy nie jest zwykle wymieniany wśród nielicznych leczniczych przedstawicieli swego rodzaju, ale zawiera jednak substancje biologicznie czynne. Ekstrakty wodne z tego gatunku (skuteczniejsze niż metanolowe) wykazują działanie przeciwzapalne polegające na neutralizowaniu wolnych rodników, co tłumaczone jest dużą zawartością flawonoidów i fenyloetanoidów. Ekstrakty z tego gatunku, zwłaszcza chloroformowe, wykazują działanie cytotoksyczne na komórki raka płaskonabłonkowego.
W ogrodzie posadzony jest:
Przetacznik kłosowy ‘Nana Blau Teppich’