Malus domestica 'Malinowa Obelandzka’ (Jabłoń domowa 'Malinowa Obelandzka’)

Malus domestica 'Malinowa Obelandzka’ (Jabłoń domowa 'Malinowa Obelandzka’)

Jabłoń domowa 'Malinowa Obelandzka')

Biologia i ekologia

Jest to gatunek który powstał w wyniku samoczynnego krzyżowania dwóch dziko rosnących na Kaukazie jabłoni – Malus pumila Mill. oraz Malus sylvestris Mill., a następnie w wyniku działań hodowlanych człowieka uzupełnionego o geny kilku innych naturalnie występujących w Azji i Europie gatunków. Należy do najbardziej popularnych w uprawie drzew owocowych w strefie klimatu umiarkowanego.

Pokrój –  Drzewo osiągające 5–12 m wysokości, z szeroką i gęstą koroną.

Liście –. Pojedyncze, owalne, osiągają 5–12 cm długości i 3–6 cm szerokości. Osadzone są na ogonku długim na 2–5 cm. Koniec blaszki liściowej jest zaostrzony, brzeg liścia jest piłkowany.

Kwiaty – Rozwijają się wiosną równocześnie z liśćmi, osiągają średnicę 2,5–3,5 cm. Korona pięciopłatkowa, płatki biało-różowe, wyraźne słupki i żółte pylniki. Jabłoń może zapylać się własnym pyłkiem choć najczęściej wymaga zapylenia krzyżowego.

Owoce – nazywamy jabłkiem. Dojrzewa jesienią. Zwykle kulisty, różnobarwny (zielony, żółty, czerwony lub żółty z rumieńcami). Miąższ znacznie zróżnicowany pod względem smaku, aromatu, słodyczy, konsystencji.

Ekologia – Jest gatunkiem łatwo się krzyżującym z innymi jabłoniami przez co spotyka się czasem mieszańce wzdłuż dróg, w zadrzewieniach śródpolnych. Kwitnie na przełomie od kwietnia i maja. Jest rośliną owadopylną i miododajną.

Znaczenie użytkowe

Lecznictwo, liście jabłoni są również wykorzystywane jako surogat herbaty. Podczas procesu technologicznego podwiędłe liście poddaje się utlenianiu w podwyższonej temperaturze i suszeniu. Produkt ten zawiera między innymi: rutynękwercetynękwas galusowykwas chlorogenowykwas kawowyglikozydy fenolowe.

Kosmetyka – Kremy i toniki.

Przemysł – Drewno jabłoni używane jest w stolarce.

Przemysł spożywczy – Owoce spożywane są surowe i w postaci przetworów (soki, kompoty, nadzienia do ciast). Mają znaczne walory odżywcze. Obfitują w witaminy, cukier, pektyny, substancje aromatyczne i sole mineralne.

Ogrodnictwo –  sadownictwo i ogrody ozdobne.

Znaczenie biblijne – to roślina biblijna, która w Raju symbolizuje drzewo złych i dobrych wiadomości – odmiany starych jabłoni zaplanowane do nasadzeń, oraz rajska jabłoń.

Ciekawostki –  W Polsce roczna produkcja jabłek wynosi około 2 miliony ton. Oprócz znaczenia w sadownictwie, jabłonie są także uprawiane jako drzewa ozdobne. Istnieją nawet specjalnie wyhodowane odmiany typowo ozdobne. Wytwarzają one małe i niejadalne, za to efektownie zabarwione owoce.

Jabłonie nabrały symbolicznego znaczenia już w średniowieczu, choć wtedy tylko dziko rosły. Z czasem zajęto się ich uprawą, dostrzegając walory smakowe owoców. Zjadano je na surowo, dodawano do kiszonej kapusty, służyły do wyrobu octu i przetworów. Wykorzystywano także drewno jabłoni. Ze względu na twardość, ale też małą trwałość, strugano z niego niewielkie narzędzia i przedmioty (tkackie czółna, zabawki, warcaby, smyczki do skrzypiec). Wykorzystywano również korę, która z dodatkiem kwiatów kaczeńców służyła do barwienia jajek wielkanocnych na jasnożółty kolor. Zachwyt wywoływały kwiaty jabłoni, które uważano za kwiaty panny młodej. Były symbolem wiosny i początku miłości.

Wykorzystywano także drewno jabłoni. Ze względu na twardość, ale też małą trwałość, strugano z niego niewielkie narzędzia i przedmioty (tkackie czółna, zabawki, warcaby, smyczki do skrzypiec). Wykorzystywano również korę, która z dodatkiem kwiatów kaczeńców służyła do barwienia jajek wielkanocnych na jasnożółty kolor. Zachwyt wywoływały kwiaty jabłoni, które uważano za kwiaty panny młodej. Były symbolem wiosny i początku miłości.

Jabłoń uznawano za drzewo życia i śmierci, które miało łączyć sferę niebiańską, ziemską i podziemną. Wierzono, że drzewo to obdarza pomyślnością, zdrowiem i długim życiem oraz wprowadza harmonię i spokój. Często sadzono je w ogrodach i było symbolem dostatku. Miało to związek z określeniem złote jabłka, które pojawia się w bajkach, a obecnie oznacza rzadki skarb lub zyskowny interes.

Kształt jabłka kojarzy się z kulą ziemską i symbolizuje wieczność – bez początku i końca.

Jabłko to również jeden z trzech symboli władzy monarszej, obok korony i berła. W starożytnym Rzymie na takim jabłku umieszczony był wizerunek bogini zwycięstwa – Nike, który w czasach chrześcijańskich został wyparty przez krzyż. Początkowo prawo używania jabłka przysługiwało wyłącznie cesarzom rzymskim, jednak od XI w. zaczęli go używać również europejscy królowie, dla podkreślenia swej niezależności od cesarza.

W symbolice chrześcijańskiej jabłko jako emblemat Ziemi symbolizuje pragnienia doczesne. Kolor, zapach i słodycz owocu ukazują pokusy świata. Jabłka kojarzą się też z zakazanym owocem, który jest symbolem wiadomości złego i dobrego oraz wyobraża grzech. Po spożyciu owocu Adam i Ewa stali się śmiertelni, stąd jabłko uznano za symbol końca życia, ale też jesieni i końca roku. Adamowi miał zatrzymać się kawałek owocu w gardle, stąd u jego potomstwa grdyka nazywana jest jabłkiem Adama. Jabłko trzymane w ręku przez Chrystusa ma symbolizować odkupienie grzechu pierworodnego.

Symbolika i znaczenie jabłka są bardzo różnorodne. Oprócz wymienionych wiążą się z niebezpieczeństwem (zestrzelenie jabłka przez Wilhelma Telia z głowy syna), rzeczą niesmaczną, przykrą (kwaśne jabłko), z grawitacją (wyjaśnienie prawa grawitacji przez Newtona), z płodnością, wieczną młodością, jednością, podobieństwem (niedaleko pada jabłko od jabłoni).