Carduus crispus (Oset kędzierzawy)

Carduus crispus (Oset kędzierzawy)

Oset (Carduus L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Oset zwisły Carduus nutans L. 

Oset (Carduus L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych.
Oset zwisły Carduus nutans L. 

Biologia i ekologia

Obejmuje 92 gatunki. Zasięg rodzaju obejmuje EuropęAzję i Afrykę, z czego 5 rośnie naturalnie w Polsce. Przedstawiciele rodzaju rozprzestrzenieni zostali także na innych kontynentach, także w Polsce rosną dwa gatunki obce zadomowione i cztery przejściowo dziczejące.

Pokrój

Rośliny rocznedwuletnie i rzadziej byliny osiągające do 2 m, rzadko do 4 m wysokościPędy wzniesione, słabiej lub mocniej rozgałęzione, zwykle mniej lub bardziej owłosione, rzadko nagie, zawsze kolczaste, łodyga kolczasto oskrzydlona.

Liście

Skrętoległe, kolczaste, z nasadami zbiegającymi wzdłuż łodygi (dlatego jest ona oskrzydlona). Blaszka niepodzielona lub pierzastodzielna.

Kwiaty

Zebrane w koszyczki tworzące się pojedynczo na szczytach pędów lub po kilka do 20 w gęstych skupieniach lub luźnych baldachogronachOkrywa koszyczków kulistawa do walcowatej, okryta licznymi, dachówkowato ułożonymi, lancetowatymi listkami, zwykle kolczasto zakończonymi. Dno kwiatostanu pokryte szczecinkowatymi plewinkami. Wszystkie kwiaty jednakowe, obupłciowe, o koronie rurkowatej, głęboko podzielonej (łatki równowąskie), purpurowej, czasem czerwonawej lub fioletowej. Pręciki o nitkach wolnych i owłosionych. Szyjka słupka na szczycie rozwidlona.

Owoce

Niełupki nagie, odwrotniejajowate na szczycie z drobnym, 5-łatkowym elajosomem  oraz wieloszeregowym puchem kielichowym złożonym z nierozgałęzionych i szorstkich włosków.

Znaczenie użytkowe

Znaczenie ekonomiczne roślin jest opisywane jako zasadniczo niekorzystne, ponieważ liczne gatunki rosną jako chwasty w uprawach ogrodowych i polowych, na plantacjach i pastwiskach. Kwiatostany ostu zwisłego C. nutans zmacerowane w wodzie przez kilka godzin używano dla przyśpieszenia zsiadania się mleka i przy wyrobie sera. Pozbawione kolców łodygi, młode liście i dna koszyczków są jadalne. Zebrane wiosną, obrane łodygi ostu łopianowatego C. personata opisywane są jako jedno z najsmaczniejszych warzyw rosnących dziko w Europie Środkowej.

Znaczenie biblijne

Oset występuje w Biblii jako symbol świata poza rajem. Stąd też w symbolice ogrodów klasztornych oznaczał również Ewę. Oset i cierniste krzewy są teologicznym symbolem kary Bożej w postaci buntu świata wobec zbuntowanego człowieka.

Księga Rodzaju 3:18 mówi, że z powodu grzechu nieposłuszeństwa Adama z powodu zjedzenia z drzewa poznania dobra i zła, ziemia wyda mu ciernie i osty, badając słowo Boże, odkryłem, że ciernie i osty odnoszą się do człowiek, który miał się urodzić Adamowi, pierwszym z nich był Kain, który był rolnikiem …

Ciekawostki

Nazwa „oset” w polskim nazewnictwie potocznym używana jest do różnych kolczastych roślin, nie tylko z rodzaju Carduus, ale także ostrożeńdziewięćsił czy popłoch. Ze względu na rozpowszechnienie, najbardziej prawdopodobne jest, że w literaturze nienaukowej nazwą tą opisany jest ostrożeń polny.